5 Brand Ng Toyo Sa Pilipinas Na Dapat Mo Nang Itapon Ngayon Para Sa Iyong Kalusugan!

Sinasabing ang kusina ang puso ng bawat tahanang Pilipino, kung saan nagmumula ang mga pagkaing nagbubuklod sa pamilya. Pero paano kung ang mismong pampasarap na inaakala nating nagbibigay-buhay sa ating adobo at sawsawan ay siya palang unti-unting naglalagay sa atin sa alanganin? Isang nakakagulantang na rebelasyon ang lumabas tungkol sa mga sikat na brand ng  toyo na posibleng lason na pala sa ating katawan.

Sa bawat patak ng toyo na inilalagay natin sa ating ulam, bihirang sumagi sa isip natin kung paano ba ito ginawa o ano ang mga sangkap na hinalo rito. Akala natin, basta maitim at maalat, ayos na ito para sa pamilya. Ngunit ang katotohanan ay mas masakit pa sa pait ng sunog na bawang: maraming brand ang hindi dumaan sa natural na proseso.

Marami sa mga abot-kayang brand na nakikita natin sa mga tindahan at supermarket ay gawa lamang sa tinatawag na chemical hydrolysates. Ito ay isang mabilis at murang paraan ng paggawa ng toyo na gumagamit ng asido para makuha ang lasa ng soybeans sa loob ng ilang oras lamang, sa halip na dumaan sa buwanang natural fermentation na dapat ay ligtas.

Dahil sa prosesong ito, nawawala ang mga natural na amino acids na dapat ay makukuha natin sa toyo. Upang matakpan ang kakulangang ito, dinaragdagan nila ang produkto ng mga artificial coloring, matitinding flavor enhancers, at sobrang daming asin. Ang mga additives na ito ay hindi maganda sa ating sistema, lalo na kung gagamitin natin ang mga ito sa ating pang-araw-araw na pagluluto.

Unahin na natin ang isa sa mga pinaka-iconic na brand sa bansa, ang Silver Swan  Soy Sauce. Itinatag noong 1942, naging bahagi na ito ng kasaysayan ng bawat Pilipino. Ngunit sa likod ng kasikatan nito, marami ang hindi nakakaalam na ang sobrang alat nito ay maaaring magdulot ng matinding panganib, lalo na sa mga may problema sa presyon ng dugo.

Bagama’t kilala ang Silver Swan para sa umami flavor nito, ang madalas na pagkonsumo nito ay inuugnay sa mataas na sodium intake. Ang sobrang sodium sa ating diet ay direktang sanhi ng hypertension at iba pang seryosong isyu sa kalusugan. Bukod pa rito, may mga pagkakataon na ang mga sikat na brand na gaya nito ay nagkakaroon ng mga diluted variants sa merkado.

Sumunod naman ang Datu Puti Soy Sauce, na bagama’t hari ng suka, ay naging default toyo na rin ng marami. Ang problema rito ay katulad din ng sa ibang mass-produced na produkto—ang sobrang taas ng sodium content nito. Kapag ginamit mo ito sa adobo, sa pansit, at sawsawan pa, mabilis mong malalagpasan ang ligtas na limitasyon ng asin sa isang araw.

Ayon sa mga nutritional research, ang mga commercially produced na toyo na katulad nito ay kadalasang gumagamit ng chemical hydrolysis para mapabilis ang produksyon at mapababa ang presyo para sa masa. Bagama’t praktikal ito sa bulsa, hindi ito ang pinakamainam para sa longterm health ng ating mga lolo, lola, at maging ng mga bata sa ating mga tahanan.

Ngunit ang mas nakakatakot ay ang Joven Soy Sauce, na mismong ang Philippine FDA na ang naglabas ng public health warning. Ayon sa Advisory Number 2025-0300, ang produktong ito ay hindi rehistrado at hindi sumusunod sa mga itinakdang food safety regulations. Ibig sabihin, wala tayong kasiguruhan kung malinis ba ang pagkakagawa nito o kung may mga mapanganib na kemikal.

Ang paggamit ng hindi rehistradong produkto ay parang pagsusugal sa buhay ng iyong pamilya. Maaari itong magdulot ng bacterial contamination o exposure sa mga harmful additives na hindi dumaan sa laboratory testing. Sa kabila ng pagiging mura nito sa mga lokal na tindahan, mas mabuting umiwas na kaysa magsisi sa huli kapag dumapo na ang mga sakit.

Hindi rin dapat palampasin ang mga generic o “palengke brand” na toyo. Marami sa atin ang natutuksong bumili ng mga ito dahil sa sobrang murang presyo, kung minsan ay kalahati pa ng presyo ng mga branded. Ngunit ang mga ito ay madalas na walang malinaw na label, walang ingredients list, at wala ring petsa kung kailan ginawa o hanggang kailan pwedeng gamitin.

Ang mga generic na toyo na ito ay karaniwang gumagamit ng hydrolyzed vegetable protein (HVP) at pinupuno ng artificial coloring para magmukhang tunay na  toyo. Ang labis na sodium at kemikal sa mga ito ay nagpapataas ng risk ng kidney strain at water retention. Ang kaunting tipid sa pera ngayon ay maaaring maging sanhi ng malaking gastos sa ospital sa hinaharap.

Panglima sa listahan ay ang mga imported na murang  soy sauce na walang transparency sa label. Minsan, nakakakita tayo ng mga dambuhalang bote ng toyo sa mga supermarket na mukhang sulit, pero wala namang nakasulat kung paano ito ginawa. Ang mga ito ay madalas na gawa rin sa acid hydrolysis na nagtataglay ng mga hindi natural na aftertaste na masakit sa dila.

Ang mga produktong ito ay halos walang benepisyong nutrisyon at puno lamang ng preservatives para tumagal sa shelf. Mapapansin mo na ang lasa nito ay hindi balanse—sobrang alat at may kakaibang pait na hindi mo mararamdaman sa mga naturally fermented na toyo. Huwag basta-basta magpasilaw sa “imported” na label kung hindi naman malinaw ang pinagmulan nito.

Para sa mga Pilipinong nagnanais ng mas malusog na alternatibo, huwag mawalan ng pag-asa. Mayroon pa ring mga brand na maaari nating pagkatiwalaan, tulad ng Marcapinya Soy Sauce. Kilala ito sa tradisyonal na brewing at fermentation process nito na nagbibigay ng mas natural na umami flavor. Dahil dumaan sa tamang panahon, mas balanse ang alat nito at mas madaling tunawin ng katawan.

Ang Marcapinya ay hindi lamang basta pampaalat; ito ay bunga ng tradisyon at tamang proseso. Dahil natural ang fermentation nito, mas mataas ang antas ng free amino acids nito na nakakatulong pa nga sa digestion. Sa bawat patak nito, mas lumalabas ang tunay na lasa ng karne o gulay nang hindi natatakpan ng sobrang alat o kemikal.

Isa pang dapat subukan ay ang Kikkoman Naturally Brewed  Soy Sauce. Bagama’t imported, ito ay madalas irekomenda ng mga eksperto dahil sa apat lamang na sangkap nito: soybeans, wheat, asin, at tubig. Dahil naturally brewed ito sa loob ng ilang buwan, wala itong artificial additives o flavor enhancers na karaniwang makikita sa mga mumurahing brand.

Maraming chefs at health-conscious consumers ang pumipili ng Kikkoman dahil sa consistent quality at balanced sodium taste nito. Hindi ito nag-iiwan ng mapait na aftertaste at talagang pinapaganda ang aroma ng anumang ulam. Bagama’t mas mahal ito nang kaunti, ang kalidad at kaligtasan na ibinibigay nito ay sapat na dahilan para piliin ito para sa iyong mga mahal sa buhay.

Ano naman ang ibig sabihin nito para sa ating mga paboritong lutuin? Ang pagpili ng tamang toyo ay hindi lamang usapin ng sarap, kundi usapin ng ating kinabukasan. Ang ating pagiging mahilig sa maalat na pagkain ay kailangang balansehin ng tamang kaalaman. Ang malusog na pangangatawan ay nagsisimula sa matalinong pagpili ng mga sangkap na inilalagay natin sa ating kaldero.

Sa social media, hindi na mapigilan ang matitinding reaksyon ng mga netizens tungkol sa balitang ito. Marami ang nagulat at natakot, lalo na ang mga nanay na Silver Swan at Datu Puti ang nakasanayan sa loob ng maraming dekada. Ang iba naman ay nagpasalamat dahil sa wakas ay nalaman nila ang katotohanan sa likod ng kanilang paboritong sawsawan.

Isang netizen ang nagkomento, “Hala, Silver Swan pa naman ang gamit ko simula bata pa ako! Ngayon ko lang nalaman na delikado pala ang sobrang alat nito. Time to switch na yata para sa kalusugan ng aking mga anak.” Ang ganitong mga saloobin ay nagpapakita kung gaano kalaki ang tiwala natin sa mga nakasanayang brand, kahit na may panganib pala itong dala.

Mayroon din namang mga nagbahagi ng kanilang karanasan sa mga generic brand, “Dati bumibili ako nung tig-sampung piso lang sa palengke na naka-plastic, pero napansin ko parang lagi akong namamanas at sumasakit ang batok ko. Mula nung napanood ko ito, itinigil ko na talaga at nag-invest na ako sa mas maayos na brand. Mahal man, pero safe.”

Ang iba naman ay natawa sa kanilang sarili, “I wish things had turned out this way na dati pa! Akala ko talaga mas nakakatipid ako sa mga mumurahing  toyo, ‘yun pala ay unti-unti ko nang sinisira ang kidney ko. That’s funny how we think we’re being practical but we’re actually being dangerous to our own bodies.”

May mga fans din ng Kikkoman at Marcapinya na nagpahayag ng suporta, “Stay strong sa mga brand na talagang nagpapahalaga sa kalidad! Marcapinya user kami sa bahay at talagang iba ang linamnam niya sa adobo. Hindi siya yung tipong alat lang, may lalim talaga ang lasa kaya kahit kaunti lang ang ilagay mo, sapat na.”

Isang senior citizen naman ang napa-comment ng, “Sana nalaman ko ito noong mas bata pa ako, baka hindi ako nahirapan sa hypertension ko ngayon. Pero kahit papaano, maganda itong impormasyon para sa mga kabataan ngayon para mas maging maingat sila sa mga pinipili nilang sangkap sa pagluluto.”

Ang mga reaksyong ito ay patunay lamang na ang mga Pilipino ay handang matuto at magbago para sa ikabubuti ng kanilang pamilya. Hindi sapat ang basta “masarap” na ulam kung ang kapalit naman nito ay ang ating kalusugan. Ang bawat komento ay nagsisilbing paalala na ang impormasyon ay kapangyarihan sa loob ng ating sariling kusina.

Sa huli, ang desisyon ay nasa iyong mga kamay. Bilang ilaw o haligi ng tahanan, responsibilidad mong suriin ang bawat bote ng toyo na iyong binibili. Basahin ang label, iwasan ang mga produktong hindi rehistrado, at huwag matakot na gumastos nang kaunti para sa mas de-kalidad na produkto. Ang kalusugan ay kayamanan na hindi mapapantayan ng anumang tipid.

Ang toyo ay bahagi na ng ating kultura, pero hindi ito dapat maging dahilan ng ating pagkakasakit. Sa pamamagitan ng pagpili ng mga naturally fermented at low-sodium na options, masisiguro nating ang ating mga paboritong ulam ay mananatiling masarap at ligtas para sa lahat. Simulan na ang paglilinis ng iyong pantry at itapon ang mga mapanganib na brand!

Bilang panapos, laging tandaan na ang bawat patak ng toyo ay pumapasok sa loob ng iyong katawan. Gawin nating ligtas ang ating hapagkainan. Maraming salamat sa pagbabasa at sana ay nakatulong ang artikulong ito para sa mas malusog na pamumuhay ng iyong pamilya. Mabuhay ang pagkaing Pinoy na masarap at ligtas!

Kayo ba, mga ka-Marites at mga madiskarteng nanay at tatay, ano ang gamit ninyong brand ng toyo sa inyong kusina ngayon? Nagulat ba kayo sa mga rebelasyong ito o dati na ninyong alam ang panganib ng mga mumurahing brand? Mayroon ba kayong ibang mairerekomendang brand na sa tingin ninyo ay mas safe at mas masarap gamitin?

Huwag kalimutang i-share ang mahalagang impormasyong ito sa inyong mga kaibigan at kamag-anak para lahat tayo ay maging alerto! Mag-iwan ng inyong mga komento sa ibaba at pag-usapan natin kung paano natin mas mapapabuti ang ating nutrisyon sa araw-araw. Dahil sa usaping kalusugan, bawal ang basta-basta lang!