NAKAKADUROG NG PUSO: OFW na Umuwing Walang Dala, Walang-Awang Pinatahimik ng Sariling Asawa Dahil sa Kasakiman!
Nakakapanindig-balahibo ang sinapit ng isang kababayan natin na limang taong nagtiis sa lamig at lungkot sa ibang bansa. Sa halip na mainit na yakap at pagmamahal ang sumalubong sa kanya sa sariling tahanan, isang napakalamig at malagim na trahedya ang kanyang naging kapalit mula sa taong pinagkatiwalaan niya nang lubos.
Karamihan sa ating mga Pilipino ay sanay sa kwento ng mga bayaning bagong sibol na nakikipagsapalaran sa ibayong dagat. Ngunit ang kwentong ito ni Elena ay hindi nagtapos sa masayang pag-uwi at pag-asa. Ito ay nauwi sa isang bangungot na gumimbal sa maraming netizens at nagbukas ng malalim na usapin.
Si Elena ay isang dedikadong domestic helper na nagtrabaho sa Central Hong Kong sa loob ng limang mahahabang taon. Ang tanging pangarap niya ay mabigyan ng magandang buhay ang kanyang asawa at matapos ang pinapangarap nilang bahay sa Cavite na halos isang dekada na nilang pinag-iipunan at unti-unting ipinapagawa.
Sa bawat pagpatak ng pawis ni Elena sa paglilinis ng malaking bahay ng kanyang among socialite na si Mrs. Cheng, ang asawang si Rogelio ang lagi niyang naiisip. Mabait naman ang kanyang mga amo, may sarili siyang kwarto, at hindi siya dumaranas ng pisikal na pang-aabuso sa kamay ng mga ito.
Ngunit ang kalbaryo ni Elena ay hindi nagmula sa kanyang mga amo sa Hong Kong, kundi sa mismong asawa niya na nasa Pilipinas. Sa tuwing magkakausap sila sa video call, walang ibang bukambibig si Rogelio kundi ang paghingi ng pera, pagrereklamo sa mga bayarin, at ang mga diumanong problema sa kanilang bahay.
Laging idinadahilan ni Rogelio na tumutulo ang kanilang bubong at kailangan na itong maipaayos agad. Dagdag pa rito, ibinalita rin ng asawa na nahatak na ang kanyang motor na ginagamit sana sa pamamasada ng tricycle, dahilan upang lalong madagdagan ang bigat na nararamdaman ng kaawa-awang OFW na nag-iisa sa dayuhang bansa.
Pinakasalan ni Elena si Rogelio sa pag-aakalang magiging katuwang niya ito sa hirap at ginhawa. Subalit sa paglipas ng panahon, lumabas ang mapait na katotohanan na naging palamunin lamang ang lalaki. Inasa na lamang ni Rogelio ang lahat ng gastusin sa mga padalang pera ng kanyang masipag na asawa mula sa abroad.
Dahil sa matinding pressure at walang katapusang hingi ng pera ni Rogelio, unti-unting nagdilim ang paningin ni Elena sa tamang landas. Isang araw, naiwang nakabukas ang vault ng kanyang among si Mrs. Cheng na nagmamadaling umalis para dumalo sa isang napakahalagang charity gala kasama ang mga matataas na personalidad sa lipunan.
Sa loob ng vault na iyon, nakita ni Elena ang isang napakakinang na kwintas na gawa sa purong ginto at may palawit na dyamante. Pumasok sa isip niya na baka hindi mapansin ng kanyang mayamang amo kung kukunin niya ang isang pirasong alahas na iyon upang matustusan ang walang katapusang pangangailangan ni Rogelio.
Sa loob lamang ng tatlong segundo, nagawa ni Elena ang isang malaking pagkakamali na babago sa buong buhay niya. Kinuha niya ang kwintas, itinago ito nang mabilis, at nagpatuloy sa kanyang pang-araw-araw na paglilinis na tila walang anumang nangyari. Inakala niyang malulusutan niya ang sitwasyon at makakauwi na siya nang mayaman.
Ngunit hindi nagtagal ang kanyang lihim. Lingid sa kaalaman ni Elena, may mga nakatagong CCTV camera sa loob ng kwarto ng kanyang amo. Kinabukasan, pagkauwi ni Mrs. Cheng, isang napakalamig na tingin at matinding pagkabigo ang sumalubong sa ating kababayan. Ipinakita ng amo ang video footage mula sa kanyang tablet.
Gumuho ang mundo ni Elena nang marinig ang mga salitang binitawan ng kanyang amo tungkol sa sirang tiwala. Lumuhod siya at umiyak nang humagulgol, nagmakaawa na huwag siyang ipakulong dahil sa kanyang nagawa. Naawa naman ang amo marahil dahil sa matagal ding naging tapat na serbisyo ni Elena sa kanilang pamilya.
Sa halip na tumawag ng pulis at sampahan siya ng kaso, nagdesisyon si Mrs. Cheng na pauwiin na lamang si Elena pabalik ng Pilipinas. Immediate deportation ang hatol sa kanya. Wala siyang nakuhang kaso, ngunit may dalang malaking mantsa sa kanyang reputasyon, at higit sa lahat, umuwi siyang walang naipon at walang dala.
Paglapag na paglapag ni Elena sa paliparan ng NAIA, napakabigat ng kanyang pakiramdam. Ito ang pinakamalungkot na pag-uwi na hindi niya kailanman inasahan. Walang dalang malalaking kahon ng tsokolate, walang mga bagong damit, at walang anumang pasalubong para sa kanyang asawa. Ang tanging bitbit lamang niya ay ang kanyang mga personal na gamit at labis na kahihiyan.
Sinalubong siya ni Rogelio sa terminal, ngunit sa halip na mainit na pagyakap at pananabik, isang nakakunot na noo at nagtatanong na mga mata ang bumungad sa kanya. Sunod-sunod ang naging tanong ng lalaki kung nasaan ang mga bagahe at kung bakit napakaaga ng kanyang pag-uwi gayong malayo pa naman ang buwan ng Pasko.
Ikinarga ni Rogelio ang kakarampot na gamit ni Elena sa isang nirentahang van. Tahimik lamang ang ating kababayan habang binabagtas nila ang daan pauwi sa Cavite. Lalo siyang nanlumo nang makita ang kanilang bahay na puro semento pa rin, walang pintura, at ang bubong na sinasabing sira ay maayos naman pala.
Nang gabing iyon, sa gitna ng kanilang simpleng hapag-kainan na may ulam lamang na sardinas, hindi na nakapagpigil si Elena. Inamin niya ang buong katotohanan sa kanyang asawa. Sinabi niyang pina-deport siya dahil nahuli siyang kumuha ng alahas ng kanyang amo. Ibinunyag niya ang labis na kahihiyan at ang ginawa niyang pagbabalik ng alahas.
Natigilan si Rogelio sa kanyang narinig. Dahan-dahan niyang binitawan ang hawak na kutsara at tiningnan ang asawa nang may kislap ng kasakiman sa kanyang mga mata. Sa halip na mag-alala sa kalagayan ni Elena, ang una niyang inintindi ay kung nasaan ang kinuhang alahas at kung may naiuwi bang pera ang kanyang asawa.
Tumayo si Rogelio at ang kanyang pagkabigla ay mabilis na napalitan ng matinding galit. Ang kanyang galit ay hindi dahil sa maling ginawa ng asawa, kundi dahil sa nawalang pagkakataon na magkapera sila. Sinumbatan niya si Elena kung bakit pa ito nagpahuli gayong ginawa na rin lamang nito ang matinding desisyon na iyon.
Sumabog ang emosyon nang ipamukha ni Rogelio ang napakarami niyang utang na kailangang bayaran at ang mga pangakong binitawan niya sa kanyang mga kumpare. Dito tuluyang nabuksan ang isipan ni Elena. Naintindihan niya na ang lahat ng kanyang ipinapadala ay nauwi lamang pala sa sugal, alak, at mga utang na walang katuturan.
Hindi na rin nagpaawat si Elena at isinigaw ang kanyang limang taong pagtitiis sa paglilinis ng banyo sa ibang bansa. Ipinamukha niya kay Rogelio na habang nagpapakapagod siya, ang lalaki naman ay nagpapakasarap sa sugal at pambababae. Sinabi niyang ang walang humpay na paghingi ni Rogelio ang nagtulak sa kanya sa matinding tukso.
Isang napakalakas na sampal ang dumapo sa pisngi ni Elena. Napahawak siya sa kanyang mukha habang tinititigan ang asawa. Sa sandaling iyon, napagtanto niya na ang lalaking nasa kanyang harapan ay isa nang ganap na estranghero. Nawala na ang lalaking minahal niya, at pinalitan ito ng isang taong puno ng kasakiman.
Pagsapit ng madaling araw, sobrang tahimik na ng buong barangay. Nakatulog si Elena sa kanilang lumang sofa dahil ayaw na niyang tabihan pa ang asawang sumampal sa kanya. Sa kabilang banda, si Rogelio ay naiwan sa kusina, patuloy na lumalaklak ng matapang na alak upang lunurin ang matinding galit at pagkadismaya.
Habang nilalamon ng alak ang sistema ni Rogelio, unti-unting pumasok ang matinding kasamaan sa kanyang isipan. Naisip niyang wala na siyang mapapakinabangan pa kay Elena. Wala na ang taong nagbibigay sa kanya ng pera buwan-buwan. Bukod pa rito, inisip niya ang matinding kahihiyang aabutin niya sa kanilang mga kapitbahay kapag nalaman ang nangyari.
Kumuha siya ng isang mabigat na gamit mula sa kanyang lalagyan ng mga kagamitan. Ang mismong gamit na ito ay dapat sana niyang pinakinabangan sa pag-aayos ng kanilang tahanan na pinangarap nila. Dahan-dahan at walang ingay siyang lumapit sa kinaroroonan ng mahimbing na natutulog at walang kalaban-laban na si Elena.
Tinitigan niya ang asawa sa ibabaw ng lumang sofa. Halatang-halata ang labis na pamamayat nito at ang bakas ng matinding paghihirap sa mga kamay. Ngunit sa halip na makaramdam ng awa, ang tanging nakita ni Rogelio ay ang taong sumira sa kanyang maliligayang araw. Sa sandaling iyon, binitawan niya ang natitirang konsensya.
Sa isang iglap, ginawa ni Rogelio ang pinakamalagim na hakbang upang tuluyang patahimikin ang kanyang asawa. Wala man lang nagawang ingay ang kaawa-awang OFW. Hindi man lang siya nakapag-makaawa o nakapanlaban sa mismong taong pinag-alayan niya ng kanyang buong lakas, sakripisyo, at limang taong pagtitiis sa isang malayo at malamig na bansa.
Nang tuluyang mapagtanto ni Rogelio ang kanyang nagawa, binalot siya ng matinding kaba. Ngunit mas nanaig ang kanyang kagustuhang itago ang nakakagimbal na pangyayari. Mabilis siyang kumilos upang hindi mahalata ng sinuman ang ginawa niya. Binalot niya ang asawa gamit ang isang lumang banig na nakatago lamang sa kanilang madilim na bodega.
Isinilid niya ang asawa sa isang malaking balikbayan box na dati ay pinaglalagyan ng mga padalang tsokolate at mga damit. Napakasakit isipin na ang kahon na simbolo ng pagmamahal at sakripisyo ng isang OFW ay siya ring naging huling himlayan ng kaawa-awang biktima. Wala nang makakapagsalita at magtatanggol sa kawawang si Elena.
Gamit ang nirentahang van na hindi pa niya naisasauli, bumiyahe si Rogelio patungo sa isang napakasukal at madilim na lugar sa Tagaytay. Dito niya walang awang itinapon sa gilid ng isang malalim na bangin ang huling balikbayan box ni Elena. Matapos iyon, mabilis siyang umuwi upang linisin ang lahat ng bakas ng kalupitan.
Kinabukasan, buong husay na nag-imbento ng kwento si Rogelio sa mga nakapaligid sa kanya. Nagtungo siya sa istasyon ng pulisya at nagpanggap na umiiyak at lubos na nag-aalala. Sinabi niya sa mga awtoridad na pagkagising niya ay wala na ang kanyang asawa at nag-iwan lamang daw ito ng sulat ng pamamaalam.
Napaniwala ng magaling na aktor ang kanilang mga kapitbahay at mga kakilala. Marami ang nag-isip na baka totoo ngang hindi nakayanan ni Elena ang labis na kahihiyan sa pagka-deport kaya minabuti nitong lumayo na lamang at huwag nang magpakita kailanman. Lumipas ang ilang araw at tila naging matagumpay ang maitim na plano.
Akala ni Rogelio ay tuluyan na siyang makakalusot sa kanyang malagim na ginawa sa asawa. Ngunit nakalimutan niya na sa panahon ngayon, napakahirap takasan ang teknolohiya. Ang van na kanyang nirentahan para sunduin ang asawa ay mayroon palang nakakabit na GPS tracker. Ito ang naging susi upang unti-unting mabunyag ang lahat.
Nagtaka ang may-ari ng van kung bakit noong alanganing oras ng madaling araw ay nagtungo ang sasakyan sa isang liblib na lugar sa gilid ng bangin sa Tagaytay. Nang mapanood nito sa telebisyon ang balita tungkol sa nawawalang OFW, agad siyang nakaramdam ng hinala at kinutuban na mayroong hindi magandang nangyari rito.
Walang pag-aatubiling nagtungo ang matalinong may-ari ng van sa pulisya at ibinigay ang kompletong data ng GPS log. Agad na pinuntahan ng mga awtoridad ang eksaktong lokasyon na itinuro ng tracker. Sa ilalim ng malalim at madilim na bangin, tumambad sa kanila ang isang nakakagimbal na ebidensya at ang nawawalang balikbayan box.
Natagpuan nila ang kalunos-lunos na kalagayan ni Elena na tuluyan nang nawalan ng sigla. Hindi na nakapalag si Rogelio nang dakpin siya ng mga awtoridad sa gitna ng kanyang pakikipag-inuman sa mga barkada. Ipinakita sa kanya ang ebidensya mula sa GPS at ang mga natagpuang bakas sa siwang ng kanilang sahig sa bahay.
Sa loob ng presinto, tinanong siya ng mga imbestigador kung bakit niya nagawa ang ganoong klaseng kalupitan sa sariling asawa na nagpakahirap sa ibang bansa para lamang sa kanya. Ang sagot ni Rogelio ay nagpakita ng kanyang sukdulang kasamaan. Wala raw kasi itong inuwing pera at naging pabigat lamang daw ito sa kanya.
Napakalupit ng katotohanang lumabas sa pag-amin na ginawa ng lalaki sa mga kapulisan. Ang ating kababayang si Elena ay tuluyang pinatahimik hindi dahil sa bugso ng damdamin o matinding galit sa pagtataksil, kundi dahil sa labis na kasakiman at materyalismo. Siya ay itinuring na parang isang makina ng pera na nawalan ng silbi.
Ang nakakalungkot sa sitwasyong ito ay hindi ito nalalayo sa reyalidad na kinakaharap ng maraming Overseas Filipino Workers na nakikipagsapalaran. Marami sa ating mga kababayan ang nagtitiis sa kalungkutan, pangungulila, at matinding pagod sa ibayong dagat, habang ang mga naiwan sa Pilipinas ay nagpapakasarap sa mga perang hindi nila sariling pinaghirapan.
Malaking aral din ang mapupulot natin sa maling pag-uugali ng gahaman na asawang si Rogelio. Ipinapakita nito ang toxic na kultura ng pagiging palaasa sa iba. Sa halip na maghanap ng disenteng trabaho at maging katuwang ng kanyang asawa, mas pinili niyang lustayin ang padala sa mga bisyo habang nagpapanggap na nagpapagawa ng bahay.
Hindi rin natin maaaring palagpasin ang maling desisyon na ginawa ni Elena habang siya ay nasa Hong Kong. Bagama’t nakakaunawa tayo sa matinding pressure na kanyang naramdaman mula sa pang-uudyok at pagrereklamo ng asawa, hindi kailanman naging tama ang kumuha ng pag-aari ng iba. Ang tiwala ng isang mabuting amo ay napakahalaga.
Ang kwentong ito ay nagsisilbing isang malaking sampal sa mga pamilya ng mga OFW na hindi marunong magpahalaga sa sakripisyo ng kanilang mahal sa buhay. Hindi dapat itinuturing na ATM o bangko ang mga nagtatrabaho sa abroad. Sila ay mga tao ring napapagod, nalulungkot, at nangangailangan ng mainit na suporta at matinding pag-unawa.
Mabilis na kumalat sa iba’t ibang social media platforms ang nakakadurog ng pusong kwento ni Elena. Maraming netizens ang hindi mapigilan ang pagbuhos ng kanilang emosyon at pagpapahayag ng kanilang matinding pagkadismaya sa ginawa ng asawa. Punong-puno ng simpatiya ang comment section para sa kaawa-awang kalagayan na sinapit ng masipag na domestic helper.
Isang netizen ang nagkomento ng kanyang pagkadismaya, “Sobrang nakakaiyak ang nangyari kay ate. Nagtrabaho siya nang marangal sa loob ng limang taon, pero dahil sa walang hiyang asawa, napilitan siyang gumawa ng mali. Sana man lang nakonsensya yung lalaki bago niya naisipang gumawa ng ganung kawalang-hiyaan sa taong bumuhay sa kanya.”
Mayroon ding nagpahayag ng matinding galit kay Rogelio, “Gigil na gigil ako sa asawang lalaki! Wala na ngang silbi at palamunin lang, nagawa pa niyang patahimikin yung tao dahil lang hindi nakapag-uwi ng pera mula sa ibang bansa. Dapat sa mga ganyang klase ng tao ay pinaparusahan nang napakatindi sa batas.”
Isang kapwa OFW naman ang nagbahagi ng kanyang malungkot na saloobin, “Kaya minsan nakakatakot din mag-asawa kung nasa abroad ka. Hindi mo alam kung ano na ang ginagawa nila sa mga ipinapadala mo. Napakasakit isipin na ang taong inaasahan mong magiging sandalan mo pag-uwi ay siya pa palang wawasak sa buhay mo.”
Marami rin ang sumang-ayon na ang kasakiman at pera ang nagiging ugat ng matinding kasamaan sa maraming pamilyang Pilipino. “Nakakalungkot isipin na mas pinahalagahan pa nung asawa ang pera kaysa sa mismong kaligtasan ng kanyang katuwang. Ito ang malinaw na pruweba na minsan, mas masahol pa sa hayop ang taong nasilaw nang husto.”
May mga netizens din na hindi naiwasang punahin ang maling desisyon ni Elena, ngunit naiintindihan nila ang pinanggalingan ng kanyang kahinaan. “Mali yung ginawa niyang pagkuha sa alahas ng amo niya, pero sino ba naman ang hindi ma-pe-pressure kung araw-araw kang binubulabog ng asawa mong mukhang pera? Naging biktima lang talaga siya.”
Hinihiling ng marami na mabigyan ng mabilis na hustisya ang sinapit ni Elena at maparusahan nang tuluyan ang nagkasala sa batas. “Sana mabulok sa kulungan yung asawang yan hanggang sa huling hininga niya. Hindi sapat na nakulong lang siya sa presinto. Sana araw-araw siyang usigin ng kanyang matinding konsensya dahil sa kalupitan niya.”
Naging usapan din sa mga kilalang online forums ang kahalagahan ng pagpili ng tamang makakasama sa mahabang byahe ng buhay. “Kaya dapat talaga kilalanin nang mabuti ang papakasalan. Ang daming nagkalat na tamad na umaasa lang sa padala ng mga asawa nilang nasa abroad. Dapat maging mapanuri tayo palagi sa pag-ibig.”
Karamihan sa mga miyembro ng iba’t ibang OFW support groups ay naglunsad ng mga panawagan sa internet. Layunin nilang turuan ang mga kababayan natin sa abroad kung paano hawakan ang kanilang mga pananalapi at kung paano hindi magpaabuso sa mga pamilyang palaasa na naiwan sa Pilipinas upang maiwasan ang mga ganitong kalagiman.
Ilang mga sikat na social media influencers din ang nagbahagi ng kanilang matapang na reaksyon patungkol sa napapanahong isyu na ito. Karamihan sa kanila ay nanawagan na sana ay maging leksyon ito sa lahat ng pamilyang may kaanak sa abroad. Kailangan daw matutong magbanat ng buto ang mga naiwan upang hindi makasagabal.
Patuloy ang pagbuhos ng mga mensahe ng pakikiramay, panalangin, at suporta para sa ating kababayang naging biktima ng sariling asawa. Ang kanyang kwento ay mananatiling isang masakit na paalala na sa likod ng mga nakangiting larawan sa social media ng ating mga OFW ay may mga nakatagong luha at paghihirap na dinaranas.
Kung susuriin nating mabuti, ang trahedyang ito ay hindi lamang kwento ng mag-asawa kundi isang malinaw na repleksyon ng mga problemang panlipunan sa bansa. Ang kakulangan ng sapat na trabaho at ang nakasanayang kultura ng pag-asa sa mga kamag-anak sa abroad ay patuloy na nagiging dahilan ng pagkasira ng maraming pamilya.
Ang matinding pagnanais ni Elena na makapag-uwi ng malaking pera at mabigyan ng magandang kinabukasan ang kanyang asawa ang tuluyang naging kahinaan niya. Ito ang ginamit na instrumento upang sulsulan siyang gumawa ng hakbang na sana ay hindi niya ginawa kung wala lamang ang matinding pressure mula sa kanyang tamad na asawa.
Napakahirap ipaliwanag kung paano nagagawa ng isang taong nangakong aalagaan ka na saktan ka nang lubos sa huli. Siguro nga, ang alak at ang kawalan ng pag-asa na makakuha ng libre at madaling pera ang nagtulak sa asawa upang mawala sa sariling katinuan at maging isang halimaw sa loob ng sarili nilang tahanan.
Nais din nating bigyang pugay at pasasalamat ang may-ari ng nirentahang van na nagpakita ng malasakit at matalas na pakiramdam para sa biktima. Kung hindi dahil sa kanyang inisyatibo na i-report ang kahina-hinalang galaw ng sasakyan na nakita sa GPS, baka hanggang ngayon ay nagpapanggap pa ring inosente ang asawang gumawa ng krimen.
Ito ay malinaw na patunay na kahit gaano pa kagaling magtago at magplano ng isang masamang gawain ang sinuman, lalabas at lalabas pa rin ang katotohanan. Ang teknolohiya sa panahon ngayon ay naging isang napakalaking tulong upang makamit ang inaasam na hustisya at hindi tuluyang mabaon sa limot ang kawalang-hiyaang ginawa.
Sa bawat malaking balikbayan box na matiyagang pinupuno at ipinapadala ng ating mga kababayan, naroon ang kanilang matinding pagmamahal, pag-asa, at mga pangarap. Ang makita ang kahong iyon na ginamit para itago ang isang napakalagim na lihim ay isang matinding pagyurak hindi lamang sa biktima kundi sa lahat ng mga manggagawang Pilipino.
Ang usapin patungkol sa hirap at sakripisyo ng mga OFW ay palaging nakakabit sa puso at isipan ng bawat Pilipino. Halos lahat tayo ay mayroong mahal sa buhay na nagtatrabaho sa ibang bansa upang mabigyan ng maayos na buhay ang kanilang pamilya. Ngunit hindi natin madalas nakikita ang mga tahimik nilang laban.
Sa sitwasyon ng kaawa-awang si Elena, naging malinaw na ang panganib ay hindi lamang naghihintay sa labas ng bansang kanilang pinagtatrabahuan. Kadalasan, ang mas malaking banta sa kanilang kaligtasan at kapayapaan ng isip ay nagmumula mismo sa mga taong pinagkakatiwalaan nila nang lubusan sa loob ng kanilang sariling tahimik na tahanan.
Hindi maikakaila na ang kwentong ito ay nagbukas muli ng isang malaking sugat sa ating lipunan patungkol sa mga pang-aabuso. Bagama’t sila ang itinuturing na mga makabagong bayani ng ating henerasyon, marami pa rin sa kanila ang hindi nakakatanggap ng tamang pagtrato at respeto mula sa mismong lipunang kanilang pinaglilingkuran nang tapat.
Ang pagkakauwi ni Elena nang walang dalang pasalubong o ipon ay hindi dapat naging batayan ng kanyang halaga bilang isang katuwang sa buhay. Ang kanyang presensya at ang kanyang pag-uwi nang buo ay dapat na sanang naging sapat na dahilan upang magdiwang ang kanyang asawa. Ngunit ang kasakiman ang tuluyang nanaig dito.
Sa kaso ng walang kwentang si Rogelio, ang pagkawala ng kanyang pinagkukunan ng libreng pera ay katumbas ng pagkasira ng kanyang pangarap na buhay. Dahil nasanay siyang hindi nagbabanat ng buto at umaasa lamang sa padala ng iba, hindi niya matanggap na kailangan na niyang harapin ang mga obligasyon na siya mismo ang lumikha.
Kaya naman napakahalaga na ang lahat ng mga ahensya ng gobyerno na nangangalaga sa mga OFW ay patuloy na magkaroon ng mga epektibong programa. Ang pagbibigay ng sapat na kaalaman at gabay ay maaaring makatulong upang maiwasan ang mga ganitong uri ng sobrang pagdepende na kadalasan ay nauuwi sa isang malagim na trahedya.
Sa kabilang banda, ang mga kapwa natin OFW ay kailangan ding matutong magtira at mag-ipon para sa kanilang sariling kinabukasan. Hindi masamang magmahal at tumulong sa pamilya nang buong puso, ngunit kailangan din nilang siguraduhin na protektado ang kanilang sarili laban sa mga taong maaari silang abusuhin sa oras ng kanilang pagbabalik.
Ang pagiging tapat sa mga pinaglilingkuran ay isa rin sa mga mahahalagang gintong aral na maipapaalala ng kwentong ito sa ating lahat. Ang tiwala ay madaling sirain kapag nagpadala tayo sa matinding emosyon at pangangailangan. Gaano man katindi ang hirap, ang paggawa ng mali ay hindi kailanman magiging solusyon sa problema natin.
Para sa mas marami pang netizens, ang patuloy na pag-share at pag-usap sa mga ganitong uri ng malungkot na kwento ay isang magandang paraan. Sa pamamagitan ng social media, mas mabilis nating maipararating ang mga paalala ng pag-iingat at pagiging mapanuri sa mga taong inaakala nating magiging kakampi natin habang buhay.
Sa pagtatapos ng mahabang pagsusuring ito sa buhay ni Elena, mananatiling buhay ang alaala ng kanyang mga naging sakripisyo. Ang kanyang kwento ay magiging isang matinding babala na magpapaalala sa atin ng mga tunay na halaga sa mundong ito. Hindi pera o materyal na bagay ang sukatan ng lalim ng pagmamahal.
Sa huli, ang huling pag-uwi ng ating kababayang si Elena ay hindi napunta sa malaking bahay na kanyang pinangarap at pinaghirapan nang matagal. Ang kanyang byahe ay nagtapos sa isang napakalamig at madilim na lugar, habang ang lalaking pinag-alayan niya ng kanyang buong tiwala ay unti-unti na ngayong pinagdurusahan ang kalupitan.
Ang bahay na hindi natapos-tapos sa Cavite, na naging dahilan ng walang hanggang away at paghihingi ng pera, ay unti-unti na rin ngayong nilalamon ng mga anay. Isa itong napakalungkot na monumento ng pagkasira ng isang pangarap dahil lamang sa pagkaganid at kawalan ng pagpapahalaga sa pawis at hirap ng ibang tao.
Nawa’y magsilbing isang napakalaking aral ang kwentong ito sa ating lahat, lalo na sa mga masisipag nating manggagawa at sa kanilang mga pamilya. Pahalagahan natin ang tiwala, igalang nang buong puso ang mga sakripisyo, at huwag na huwag tayong magpapadala sa anumang tukso o kasakiman na maaaring tuluyang sumira sa ating buhay.
Mga Ka-Marites at mga kapwa Pilipino saan mang panig ng mundo, ano ang inyong tapat na masasabi sa napakalungkot at nakakagimbal na kwentong ito? Sa tingin niyo ba ay may pagkukulang din ang biktima o talagang napakasama lang talaga ng kanyang asawang gahaman?
Ibahagi ang inyong mga naiisip, malalalim na opinyon, emosyonal na saloobin, at mga reaksyon sa comment section sa ibaba dahil gusto naming marinig ang inyong boses! Huwag kalimutang i-like at i-share ang post na ito sa inyong mga timeline upang makapagbigay tayo ng kamalayan at aral sa lahat ng mga Pilipinong nangangarap!