Sa isang mundong umiikot sa kislap ng mga camera, matatamis na ngiti sa harap ng publiko, at mga nakasulat na iskrip, madalas nating nakakalimutan na ang mga artistang hinahangaan natin ay mga totoong tao rin na may kumplikadong emosyon at relasyon.
Ang industriya ng showbiz sa Pilipinas ay kilala sa pagbuo ng mga magagandang pagkakaibigan at samahan na madalas ay inaakala nating panghabambuhay. Ngunit paano kung ang isang pagkakaibigang inaakala ng lahat na matibay ay bigla na lamang gumuho sa isang iglap? Paano kung ang mga taong dating nagtatawanan at komportable sa isa’t isa ay bigla na lamang naging malamig at tila mga estranghero? Ito ang kasalukuyang palaisipan na gumugulo sa isipan ng libo-libong tagahanga matapos pumutok ang pinakamainit na kontrobersiya na kinasasangkutan nina Jericho Rosales, Kim Chiu, at ang kasalukuyang karelasyon ni Jericho na si Janine Gutierrez.
Ang isyung ito ay hindi lamang simpleng tampuhan ng mga artista; ito ay isang malalim na pag-aaral sa kung paano gumagalaw ang dynamics ng kapangyarihan, respeto, at impluwensya sa loob ng industriya. Nagsimula ang lahat sa isang tila simpleng interaksyon na nag-iwan ng mapait na lasa sa bibig ng mga nakasaksi. Isang pangyayari kung saan ang tinaguriang “Chinita Princess” na si Kim Chiu ay binigyan diumano ng malamig na pakikitungo ng dati niyang malapit na kaibigan at kapitbahay na si Jericho Rosales. Ang inaasahang simpleng batian o maayos na pagsagot sa isang katanungan ay nauwi sa isang tensyonadong eksena na nagtulak sa publiko na magtanong: Ano ang nangyari sa kanilang dalawa? Bakit nag-iba ang ihip ng hangin? At bakit tila nawala ang respeto na dating namamagitan sa kanila?
Upang lubos nating maunawaan ang bigat ng isyung ito, kailangan nating balikan ang nakaraan. Hindi lingid sa kaalaman ng mga masugid na tagasubaybay ng showbiz na sina Kim at Jericho ay may magandang kasaysayan ng pagkakaibigan. Sa mga nakalipas na taon, nakita ng publiko kung gaano sila kakomportable sa isa’t isa. Ayon nga sa mga lumabas na pahayag at komento mula sa mga nakasaksi ng kanilang samahan noon, dati silang “super tusik” o napakakomportable sa isa’t isa, lalo na’t naging magkapitbahay pa nga sila. Ang pagiging magkapitbahay sa showbiz ay madalas nagbubunga ng mas malalim na samahan dahil nakikita nila ang isa’t isa sa likod ng mga nakakasilaw na ilaw ng entablado—walang makeup, walang script, at walang pretensyon. Kaya naman, ang biglaang pagbabago sa pakikitungo ni Jericho kay Kim ay isang malaking sampal sa mga taong nag-akalang ang pagkakaibigang ito ay walang makakapagpatumba.
Ang mismong insidente na pinag-uusapan ay umiikot sa diumano’y pag-iwas ni Jericho kay Kim upang hindi na lumaki pa ang anumang isyu. Sa isang banda, maaari nating intindihin na bilang isang pampublikong pigura, minsan ay mas pinipili ng mga artista na umiwas sa mga sitwasyon na maaaring bigyan ng malisya ng publiko. Ang pag-iwas ay isang porma ng proteksyon. Ngunit ang naging problema, ayon sa mga kritiko at maging sa mga ordinaryong manonood, ay ang paraan ng pagpapatupad nito. Sinasabing sadyang naging mabigat at hindi maganda ang ginawa ni Jericho. Ang kanyang pag-iwas kay Kimmy para hindi magka-isyu ay nauwi sa isang hindi kaaya-ayang sagot sa isang maayos at propesyonal na tanong. Dito pumapasok ang usapin ng propesyonalismo at manipestasyon ng respeto. Kahit pa mayroon kang personal na dahilan upang lumayo o umiwas sa isang tao, ang pagpapanatili ng disenteng pakikitungo, lalo na sa harap ng kamera at sa isang kasamahan sa industriya, ay isang pangunahing inaasahan. Ang kakulangan nito ay madaling mabibigyang-kahulugan bilang pambabastos, at ito mismo ang nakita ng marami sa ginawa ni Jericho.
Ngunit ang apoy ng kontrobersiyang ito ay naging isang malaking sunog nang pumasok sa eksena ang isa pang malaking pangalan: si Janine Gutierrez. Sa halip na humupa ang usapin, lalo itong lumaki at naging kumplikado dahil sa umano’y pakikisawsaw ni Janine. Ayon sa mga kumakalat na ulat at maiinit na talakayan online, tinawag diumano ni Janine na “OA” o overacting si Kimmy. Sinasabing ginawa niya ito upang ipagtanggol nang todo ang kanyang kasintahan na si Jericho mula sa mga bumabatikos dito. Ang pagtatanggol sa isang minamahal ay isang natural na reaksyon ng sinumang nasa isang relasyon. Subalit, sa mundo ng showbiz, ang bawat salita at aksyon ay sinusuri nang maigi. Ang paggamit ng salitang “OA” laban sa isang kasamahan sa industriya upang protektahan ang isang karelasyon ay nag-iwan ng impresyon na minamaliit ni Janine ang nararamdaman o ang sitwasyon ni Kim.
Dahil sa naging aksyon na ito ni Janine, hindi maiwasan ng publiko na magtanong ng napakaraming bagay. “Bakit nakikisawsaw? Anong role niya?” Ito ang ilan sa mga pinakamatinding katanungan na ibinabato sa kanya ngayon. Marami ang nagpapalagay na dahil nagkaayos na o nananahimik na sana ang isyu, ang panghihimasok ni Janine ang muling nagpainit dito. Sa halip na maging tagapamayapa, tila siya pa ang nagbuhos ng gasolina sa nagliliyab na sitwasyon. Ang malala pa rito, nabuo ang espekulasyon at hinala sa isipan ng maraming netizens na baka nga may kinalaman si Janine kung bakit nag-iba ang pakikitungo ni Jericho kay Kim. Baka kaya biglang naging iniiwasan ni Jericho si Kim ay dahil sa impluwensya o kagustuhan ni Janine? Ang mga ganitong hinala, totoo man o hindi, ay patuloy na sumisira sa imahe ng magkasintahan sa paningin ng publiko.
Dahil sa magkakasunod na kaganapang ito, hindi naiwasan ang sumiklab ang isang malawakang “fandom war” o digmaan ng mga tagasuporta sa social media. Nag-aaway tuloy ang mga fandom. Sa isang panig, naroon ang mga tapat na tagapagtanggol ni Kim Chiu na hindi makapapayag na bastusin o maliitin ang kanilang iniidolo. Kilala si Kim sa kanyang napakabait na disposisyon, isang taong laging nakangiti at marunong makisama kahit kanino. Para sa kanyang mga fans, ang pagiging sobrang mabait ni Kim ang dahilan kung bakit siya inaabuso ng iba, at ito rin daw ang nagiging dahilan kung bakit marami ang naiinggit sa kanya. “Mahirap din kasi kung sobrang mabait, marami ang naiinggit,” ayon nga sa sentimyento ng marami. Sa kabilang panig naman ay ang mga tagasuporta nina Jericho at Janine na buong tapang na dine-depensahan ang magkasintahan, iginigiit na may karapatan silang protektahan ang kanilang relasyon at personal na espasyo. Ang ganitong uri ng banggaan sa social media ay hindi na bago, ngunit palagi nitong ipinapakita kung gaano kalalim ang emosyonal na koneksyon ng mga Pilipino sa kanilang mga idolo.
Sa gitna ng lahat ng kaguluhang ito, may isang nakakabahalang pattern na tila lumilitaw pagdating sa pag-uugali at propesyonalismo sa loob ng industriya. Upang mas maunawaan ang kulturang ito, mainam na tingnan ang isa pang hiwalay ngunit may kaugnayang insidente na binanggit din ng mga nakasaksi sa parehong konteksto ng diskusyon. Mayroong isang panauhin (guest) sa isang sikat na programa na nagtangkang mag-promote ng kanyang kanta. Inaasahan mula sa isang nagpo-promote na ibigay ang kanyang buong husay at enerhiya. Subalit, ang nasabing panauhin ay nagdahilan na siya ay “paos.” Dito ay hindi napigilan ng sikat na host na si Vice Ganda, o “Meme,” na magbigay ng kanyang reaksyon. Ayon sa kanya, bakit kailangang umasta nang ganoon na para bang minamaliit o pinipilosopo ang mga hosts ng programa? “Bakit ganun ba? Huwag naman na para bang pinipis pa mga host,” ang mariing naging pahayag ni Meme.
Bakit mahalaga ang insidenteng ito ng panauhin na paos sa isyu nina Kim, Jericho, at Janine? Dahil pareho itong tumutukoy sa isang napakahalagang konsepto: Respeto. Respeto sa trabaho, respeto sa kasamahan, at higit sa lahat, respeto sa publikong sumusuporta sa inyo. Ang ginawa diumano ni Jericho na hindi maayos na pagsagot sa tanong ni Kim ay isang uri ng kakulangan sa respeto. Ang pagtawag diumano ni Janine na “OA” kay Kim ay isang manipestasyon din ng kawalan ng respeto sa nararamdaman ng iba. At ang pag-asta ng isang guest na tila walang gana o nagdadahilan sa harap ng mga hosts na nagtatrabaho nang maayos ay isa ring malinaw na kawalan ng propesyonalismo. “Big respect, magtulungan,” ito dapat ang umiiral na kultura sa isang industriyang pinapatakbo ng kolaborasyon. Ngunit sa mga nagaganap ngayon, tila unti-unti nang nawawala ang mga pangunahing halagang ito.
Ang pagtawag kay Kim Chiu na “paawa” ng kabilang kampo ay isa ring manipestasyon ng kung paano kadalas na ibinabato ang sisi sa mga taong nagiging biktima ng hindi magandang pakikitungo. Sa kulturang Pilipino, madalas nating nakikita ang konsepto ng “victim-blaming” o ang pagpapamukha sa biktima na siya ang may kasalanan ng nangyari. Kapag ang isang taong kilala sa pagiging mabait at masiyahin ay nakaramdam ng sakit o nagpakita ng kalungkutan dahil sa isang insidente, madali para sa mga detractor na sabihing siya ay nagpapa-awa lamang. Ito ay isang mapanganib na naratibo dahil pinapawalang-bisa nito ang totoong nararamdaman ng isang tao. Si Kim ay tao rin na pwedeng masaktan kapag binalewala ng isang itinuturing niyang kaibigan. Ang sabihang siya ay “OA” dahil lamang nagpakita siya ng natural na reaksyon sa isang hindi kumportableng sitwasyon ay isang porma ng pag-mamanipula sa kwento upang magmukhang masama ang walang kasalanan.
Sa kabilang banda, ano naman ang tumatakbo sa isipan ni Janine Gutierrez? Bilang isang kapwa aktres at isang babae na nasa isang seryosong relasyon, natural lamang na maramdaman niya ang pangangailangang protektahan ang kanyang teritoryo at ang kanyang kapareha. Sa magulong mundo ng showbiz kung saan ang mga tsismis ay kumakalat nang mas mabilis pa sa apoy, ang pananahimik ay minsan nakikitang kahinaan. Marahil, sa kanyang pananaw, ang kanyang ginawa ay pagpapakita lamang ng suporta. Ngunit kailangan din niyang unawain ang bigat ng kanyang posisyon. Ang panghihimasok sa isang isyu na nag-ugat sa nakaraan ng kanyang kasintahan at ng ibang tao ay isang mapanganib na sugal. “Kinakampihan pa,” sabi nga ng mga netizens, ngunit sa anong kapalit? Ang pagkamit ba ng panandaliang panalo sa argumento ay katumbas ng pagkasira ng kanyang sariling imahe at ng patuloy na pambabatikos mula sa publiko? Ang terminong “nakikisawsaw” ay may napakabigat na kahulugan sa ating kultura—ito ay nangangahulugan ng pangingialam sa mga bagay na hindi ka naman dapat kasali, na madalas ay nagdudulot lamang ng mas malaking gulo.
Para naman kay Jericho Rosales, ang aktor na nasa sentro ng lahat ng ito, ang pangyayaring ito ay nagsisilbing isang mahalagang aral sa “damage control” at “public relations.” Bilang isang beterano sa industriya, inaasahan ng marami na mas alam niya kung paano hawakan ang mga ganitong klaseng maselang sitwasyon. Kung ang intensyon niya ay umiwas upang hindi makabuo ng isyu, nabigo siya nang tuluyan. Ang pag-iwas ay naging mitsa pa ng pinakamalaking isyu niya sa kasalukuyan. Ang pagpapanatili ng propesyonal na relasyon sa mga dating kaibigan o nakatrabaho, lalo na sa mga pampublikong kaganapan, ay isang kasanayan na dapat sana ay matagal na niyang na-master. Ang kawalan ng kakayahang paghiwalayin ang personal na buhay sa propesyonal na obligasyon ay nagdulot ng isang malaking bitak sa kanyang imaheng matagal niyang iningatan.
Ang epekto ng isyung ito sa kanilang mga karera ay hindi rin dapat isantabi. Sa panahon ngayon kung saan ang “cancel culture” ay mabilis maghari, ang isang pagkakamali, ang isang maling salita, o ang isang malamig na pakikitungo ay maaaring magkaroon ng pangmatagalang epekto sa mga endorsements, proyekto, at suporta ng publiko. Ang mga tagahanga ngayon ay mas matalino at mapanuri. Hindi na sapat ang maganda kang umarte; kailangan ding maganda ang iyong pag-uugali sa likod at harap ng kamera. Kapag nakita nilang inaapi mo ang isang paborito nila, o nakikisawsaw ka sa hindi mo naman isyu, mabilis silang tatalikod.
Sa huli, ang kontrobersiyang ito nina Jericho Rosales, Kim Chiu, at Janine Gutierrez ay isang salamin ng ating sariling lipunan. Ipinapakita nito kung paano tayo mag-isip, kung paano tayo humusga, at kung paano tayo makisangkot sa buhay ng ibang tao. Nagsisilbi itong paalala sa mga artista na anumang tangkad ng kanilang pangalan sa industriya, hindi ito lisensya upang bastusin o maliitin ang kapwa, maging kapwa artista man o host na nagtatrabaho lamang nang patas. “Big respect. Magtulungan.” Ito sana ang maging mantra ng bawat isa sa industriyang ito. Walang puwang ang pagiging feelingera, pagpapa-awa, pagiging OA, at higit sa lahat, ang kawalan ng respeto. Sa pag-usad ng mga araw, ang publiko ay patuloy na maghihintay kung may magaganap bang paghingi ng tawad, paglilinaw, o tuluyan na nga bang masisira ang mga samahang pinanday ng panahon dahil lamang sa isang hindi pagkakaunawaan at maling panghihimasok.