Kabastusan at Karahasan sa Wika: Ang Laban para sa Karapatan ng KababaihanLorna Kapunan on 2022 elections: ‘Let the ballot be our bullet’
Sa mga nakalipas na araw, umusbong ang isang kontrobersiya na parang apoy sa tuyong damo. May mga nagsusulong na dapat daw ma-disbar ang sina Bongsuntay at Ferdinand Topo—mga personalidad na sa unang tingin ay simpleng abogado lamang, ngunit sa kanilang mga salita, nagmistulang sandatang nakapatong sa kababaihan. Ang kanilang ginawa, ayon sa marami, ay higit pa sa simpleng pagkakamali; ito ay pag-atake sa dignidad, sa pagkatao, at sa karapatang pantao ng bawat babae sa ating bansa.
“Should they be barred?” tanong ng marami. At ang sagot, sa damdamin ng marami, ay hindi lamang basta ‘oo’—dapat silang harapin sa pinakamataas na antas ng pananagutan. “They should be crucified,” sabi ng ilan, at sa kanyang sariling wika, “they have weaponized their stupidity.” Hindi lamang nila inatake ang isang tao o personalidad; inatake nila ang kabuuan ng ating lipunan, ang kababaihan bilang indibidwal at bilang simbolo ng karapatan.
Sa kabuuan ng kanilang mga pahayag, sinasabi nila sa kababaihan kung paano dapat magdamit, kung paano dapat kumilos. Ngunit, gaya ng malinaw na ipinunto ng isa sa mga eksperto: ito ay ating katawan, ating karapatan, ating boses. “Why should you mind what we are wearing?” tanong ng isa. Sa simpleng pangungusap na ito, nakapaloob ang diwa ng pagkakapantay-pantay: kababaihan man o kalalakihan, pareho tayong tao, pareho tayong may dignidad, at ang respeto ay dapat ibigay sa bawat isa.
Hindi lamang buwan ng kababaihan ang usapin. “Women’s month is not only for women; it’s for men,” diin niya. Ito ay paalala sa lahat: ang empowerment ay hindi dapat nakalaan lamang sa isa’t isa, kundi sa buong lipunan. Sa panahon na dapat ginugunita ang kababaihan, dapat din gumising ang kamalayan ng mga kalalakihan, na ang gender roles ay hindi dapat hadlang sa pantay na karapatan. “Respect for respect,” isa itong prinsipyo na simpleng sabihin ngunit mahirap ipatupad sa lipunang may matagal nang ugat ng sexism at patriarchy.
Marami na ang nag-gesta sa programang ito, tinukoy ang “objectification” at “commodification” ng kababaihan. Ngunit sa katapusan, ang konstitusyon mismo ay nagtatakda ng karapatan sa privacy at dignidad ng bawat tao. “Women’s rights are human rights,” isang simpleng pangungusap ngunit punong-puno ng bigat at katotohanan. At sa ilalim ng mga ganitong prinsipyo, may sapat na batayan upang isalang sa barment ang mga abogado na lumalabag sa etikal na pamantayan.
Ang tanong ngayon: bakit napaka-brazen ng ilang personalidad sa pagpapahayag ng ganitong klase ng salita laban sa kababaihan? Ayon sa ilang eksperto, ito ay bunga ng nakaraang administrasyon, kung saan naging popular ang mapanirang pananalita laban sa kababaihan. Ang paminsang paniniwala na ang bastos na pananalita ay simbolo ng kapangyarihan ay naiwan sa isip ng ilan, at hanggang ngayon, may mga sumusunod sa yapak na iyon.
Ang datos ay hindi rin nagpapakita ng magandang larawan. Sa global index na sumusukat sa gender disparity, ang Pilipinas ay dating nanguna sa Asya sa pagkilala ng karapatan ng kababaihan. Ngunit sa nakaraang panahon, bumagsak tayo mula sa numero 16 patungo sa numero 25 sa buong mundo—isang dramatikong pagbaba. Ang dahilan: ang sistematikong kabastusan, pag-objectify sa kababaihan, at kawalan ng respeto sa kanilang dignidad.
At ngayon, kung bakit may mga boses pa rin na nagpapatuloy sa ganitong klase ng wika? Dahil sa maling pananaw na ang kabastusan ay nakakakuha ng boto, nakakakuha ng popularidad, at nagbibigay ng illusion ng lakas. Ngunit ang katotohanan ay kabaligtaran: ang ganitong asal ay nagpapahina sa ating lipunan, nagpapakita ng kakulangan sa etikal na pamantayan, at lumalabag sa mga karapatang pantao.
Hindi lamang ito laban sa dalawang personalidad. Ito ay laban sa mas malawak na isyu: ang karapatan ng kababaihan sa kanilang katawan, sa kanilang boses, at sa kanilang dignidad. Ang bawat salita na lumalabag sa kababaihan ay hindi lamang insulto sa isang tao; ito ay insulto sa lahat. Ang paggalang sa kababaihan ay hindi simpleng usapin ng etiquette; ito ay prinsipyo ng demokrasya, prinsipyo ng pagkakapantay-pantay, at prinsipyo ng karapatang pantao.
Atty. Lorna Kapunan, an anti-Duterte lawyer but here she is as one of Atong Ang’s counsels : r/Philippines
Dapat maging malinaw sa Integrated Bar of the Philippines at sa Philippine Bar Association: ang kanilang tungkulin ay hindi lamang administratibo. Ang kanilang misyon ay pangalagaan ang etikal na pamantayan ng propesyon, tiyakin na ang bawat abogado ay kumikilos alinsunod sa batas, at hindi lumalabag sa dignidad ng kapwa. Kung may lumabag, dapat may aksyon—hindi lamang basta reprimand, kundi may kaparusahan na akma sa bigat ng kanilang kasalanan.
Sa kabila ng lahat ng ito, nananatili ang hamon: paano maitatama ang maling gawi na nagmula sa nakaraang administrasyon? Paano maaalis ang impluwensiya ng mga personalidad na nag-e-emulate ng kabastusan para sa personal na popularidad? Ang sagot ay hindi madali. Kailangan ng kolektibong aksyon: edukasyon sa kababaihan at kalalakihan, pagtuturo ng etika sa publiko, at paninindigan ng gobyerno laban sa diskriminasyon.
Hindi rin dapat kalimutan na ang kababaihan ay may boses. Ang panahon ng pag-urong sa takot ay tapos na. Ang bawat babae ay may karapatang manindigan, magsalita, at ipaglaban ang kanilang karapatan. Ang bawat pahayag laban sa kababaihan ay dapat may kapalit na pananagutan. Hindi ito simpleng debate lamang; ito ay laban para sa dignidad, para sa karapatan, at para sa pantay na pagtingin sa bawat tao.
At sa huli, ang isyu ay hindi lamang legal. Ito ay moral, etikal, at panlipunan. Ang kabastusan sa wika ay kabastusan sa lipunan. Ang respeto sa kababaihan ay respeto sa ating bansa. Ang bawat aksyon na naglalayong itaas ang boses laban sa kabastusan ay hakbang patungo sa mas makatarungan at pantay na lipunan.
Ang barment ng mga abogado na lumalabag sa karapatan ng kababaihan ay hindi simpleng parusa. Ito ay simbolo ng pagtatanggol sa dignidad, simbolo ng paggalang sa batas, at simbolo ng pagtatayo ng isang lipunang may prinsipyo. Sa panahon na ang kababaihan ay patuloy na nakararanas ng diskriminasyon, ang aksyon laban sa kabastusan ay hindi lamang kinakailangan—it is imperative.
Sa ganitong perspektibo, ang laban para sa kababaihan ay hindi natatapos sa buwan ng kababaihan. Ito ay laban na patuloy, laban na panghabambuhay, laban na nangangailangan ng tapang, prinsipyo, at pagkilos. Sa bawat salita, sa bawat hakbang, sa bawat aksyon, ang lipunan ay may pagkakataon na itama ang mali at ipakita na ang dignidad ng kababaihan ay hindi dapat basta-basta apihin, minsa man baliwalain, o gamitin para sa political gain.
At sa gitna ng kontrobersiyang ito, malinaw ang mensahe: ang kababaihan ay tao, ang kanilang karapatan ay hindi negotiable, at ang bawat salita laban sa kanila ay may katumbas na pananagutan. Hindi na sapat ang pasensya at pag-intindi lamang. Panahon na para kumilos, panahon na para ipagtanggol ang prinsipyo, panahon na para ipakita na sa ating bansa, ang kababaihan ay may dignidad at karapatan na dapat igalang sa lahat ng pagkakataon.
Ang barment ng sina Bongsuntay at Ferdinand Topo ay simbolo ng mas malawak na laban: laban sa kabastusan, laban sa diskriminasyon, at laban sa pagwawalang-bahala sa karapatan ng kababaihan. Sa bawat aksyon, sa bawat salita, tayo ay may obligasyon na ipagtanggol ang katotohanan: women’s rights are human rights, and human rights are not negotiable.