Sa panahon kung saan halos lahat ng impormasyon ay abot-kamay na natin sa pamamagitan ng ating mga cellphone, tila naging isang malaking entablado ang social media para sa mga kwentong nagbabalik mula sa nakaraan. Araw-araw, may bagong nauuso—mga sayaw, mga nakakatawang video, o kaya naman ay mga balitang nagpapainit ng ating mga ulo. Ngunit kamakailan lang, isang kakaibang video ang biglang sumulpot at tuluyang yumanig sa buong mundo ng internet sa Pilipinas.
Hindi ito isang ordinaryong tsismis o kontrobersya ng mga sikat na artista. Ito ay isang napakabihirang footage ng dating Pangulong Ferdinand Marcos Sr. na ngayon ay pinag-uusapan ng bawat Pilipino, mula sa mga palengke hanggang sa mga opisina.
Kung pamilyar ka sa takbo ng social media ngayon, alam mong mabilis magbago ang ihip ng hangin. Ngunit ang videong ito ay kakaiba dahil kahit ilang araw na itong nagpapalipat-lipat sa mga news feed, patuloy pa rin itong umaani ng milyun-milyong views, libu-libong shares, at napakahabang mga komento. Ano nga ba ang nasa likod ng viral na videong ito? Bakit biglang-bigla, sa dinami-dami ng mga isyung kinakaharap ng ating bansa ngayon, ay ito ang naging sentro ng atensyon ng lahat? Magugulat ka kapag nalaman mo ang tunay na dahilan, dahil ang mensaheng nakapaloob dito ay tila tumatagos sa kasalukuyang sitwasyon nating mga Pilipino.
Upang mas maintindihan natin ang bigat ng pangyayaring ito, kailangan nating balikan kung ano ba talaga ang laman ng video. Ayon sa mga nakapanood, ito ay isang hindi pa nailalabas at tila nakatagong panayam ng dating pangulo na kuha pa noong dekada sitenta. Wala itong mga magagarbong epekto o musika; tanging ang boses lamang niya at ang kanyang malalim na pagtingin sa kamera ang makikita. Ngunit ang mga salitang lumabas sa kanyang bibig ang siyang nagpatayo ng balahibo ng marami. Sa nasabing video, hindi siya nagtatalumpati tungkol sa pulitika o nagdedepensa ng kanyang administrasyon. Sa halip, direkta siyang nagbigay ng isang tila “propesiya” o babala tungkol sa kinabukasan ng Pilipinas at ng buong mundo.
Sinabi niya sa video ang tungkol sa paparating na matinding krisis sa enerhiya at pagkain na yayanig sa pandaigdigang ekonomiya—isang senaryo na napakatotoo para sa ating lahat ngayon. Ipinaliwanag niya nang may matinding kasiguraduhan na darating ang panahon na ang mga malalaking bansa ay mag-aagawan sa limitadong yaman ng mundo, at ang Pilipinas, kung hindi magiging maingat at matalino, ay maiipit sa gitna ng labanang ito. Ang nakakagulat pa rito ay ang kanyang inilatag na solusyon. Ayon sa kanyang naging pahayag sa lumang footage, ang Pilipinas ay may nakatagong potensyal na higit pa sa inaakala ng sinuman—isang yaman na hindi masusukat sa ginto o pera, kundi sa mismong kakayahan ng mga Pilipino na tumayo sa sariling mga paa gamit ang ating likas na yaman.
Dito nagsimulang magliyab ang usapan sa social media. Maraming mga netizens, lalo na ang mga kabataan mula sa Gen Z at Millennials na hindi naman inabot ang panahon ng kanyang pamumuno, ang napanganga. Paano raw nalaman ng isang lider mula sa nakaraan ang eksaktong nararanasan natin ngayon? Sa gitna ng walang humpay na pagtaas ng presyo ng bilihin, ang nagbabadyang kakulangan sa langis, at ang patuloy na tensyon sa iba’t ibang panig ng mundo, ang mga salita ni Marcos Sr. sa videong ito ay tila naging isang malinaw na salamin ng ating kasalukuyan. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit nag-viral ang nilalaman nito—dahil nagbigay ito ng kakaibang kurot sa puso at isipan ng bawat Pilipinong naghahanap ng kasagutan sa mga problemang bumabagabag sa ating lipunan ngayon.
Siyempre, hindi maiiwasan na mahati ang opinyon ng publiko. Sa tuwing nababanggit ang pangalan ni Ferdinand Marcos Sr., asahan na ang dalawang magkabilang panig na may matitinding paniniwala. Para sa mga sumusuporta at nagtatanggol sa kanyang legacy, ang videong ito ay isang matibay na patunay ng kanyang pambihirang talino at paningin bilang isang lider. Sinasabi nila na kung nasunod lamang daw ang mga blueprint at master plan na kanyang inilatag noon para sa self-reliance ng bansa, marahil ay hindi tayo naghihirap nang ganito ngayon. Ibinahagi ng marami sa Facebook ang kanilang sentimyento na sana ay may nakinig sa kanyang mga babala bago pa naging huli ang lahat.
Sa kabilang banda, hindi rin nagpahuli ang mga kritiko at ang mga biktima ng nakaraang rehimen. Para sa kanila, ang paglabas ng videong ito ay isang porma ng historical revisionism o pagtatangkang baguhin at pabanguhin ang kasaysayan. Ipinapaalala nila sa komento ng bawat nag-viral na post na hindi dapat kalimutan ang mga nangyaring pang-aabuso, ang pagbagsak ng ekonomiya sa dulo ng kanyang termino, at ang mga utang na hanggang ngayon ay binabayaran pa rin natin. Ang paghaharap ng dalawang pananaw na ito sa comment sections ang lalo pang nagpa-akyat sa algorithm ng social media platforms, kaya naman walang tigil ang pagkalat ng video kahit saan ka magpunta sa internet.
Ngunit kung isasantabi natin ang pulitika at ang mga kulay na matagal nang naghahati sa ating bansa, may isang malinaw na leksyon na mapupulot sa viral na isyung ito. Ito ay ang katotohanan na tayong mga Pilipino ay uhaw sa pag-asa at naghahanap ng konkretong direksyon. Ang pagkahumaling natin sa videong ito ay hindi lamang tungkol sa taong nagsasalita, kundi sa mensahe ng katatagan na ating kinakailangan. Sa bawat pagpindot ng ‘share’ at sa bawat pag-type ng reaksyon, ipinapakita natin ang ating malalim na pagnanais na sana, balang araw, ay maabot din ng Pilipinas ang inaasam nitong kalayaan mula sa kahirapan at impluwensya ng ibang bansa.
Pulitika
Isa sa mga pinakamainit na bahagi ng video na pinagdedebatihan ngayon ay ang pagbanggit niya tungkol sa isang “natatagong yaman” ng ating bansa. Kapag narinig ang salitang ito, madalas na pumapasok sa isip ng mga tao ang mga kwento ng ginto o mga nakatagong bank accounts. Ngunit kung uunawaing mabuti ang konteksto ng kanyang sinasabi, ang yamang kanyang tinutukoy ay ang ating kalupaan, ang ating karagatan, at ang yamang-tao ng Pilipinas. Ipinunto niya na kung gagamitin lang nang tama ang ating agrikultura at tututukan ang sarili nating mga industriya, hindi natin kailangang magmakaawa sa mga dayuhan para mabuhay. Ang linyang ito mula sa video ang siyang nagpaluha sa ilang mga magsasaka at ordinaryong manggagawa na nakapanood, dahil ito ang matagal na nilang isinisigaw sa kalsada ngunit tila laging nahuhulog sa mga binging tainga.
Nakakapangilabot isipin na ang mga babalang binitiwan ilang dekada na ang nakalipas ay nagkakatotoo sa ating harapan mismo ngayon. Habang abala ang karamihan sa pagtatalo kung sino ang tama at mali sa kasaysayan, unti-unting kinakain ng pandaigdigang krisis ang ating kakayahang bumili ng sapat na pagkain para sa ating pamilya. Kaya naman, ang pag-viral ni Marcos Sr. ngayon ay hindi dapat tingnan bilang isang simpleng trend lang na lilipas din bukas. Isa itong napakalaking sampal sa ating reyalidad, na gumising sa ating kamalayan upang suriin kung nasaan na ba tayo bilang isang nasyon.
Paano natin gagamitin ang atensyong ito upang gumawa ng positibong pagbabago? Marahil, imbes na mag-away-away sa comment section, maaari nating gamitin ang mensaheng ito upang kalampagin ang mga kasalukuyang namumuno. Ipaalala natin sa kanila na ang bayan ay nangangailangan ng mga pangmatagalang solusyon at hindi mga panakip-butas lamang. Kung mayroon mang magandang maidudulot ang muling pagbuhay sa mga lumang panayam na ito, ito ay ang pagkakataong matuto mula sa nakaraan—kunin ang mga magagandang ideya, iwaksi ang mga pagkakamali, at buuin ang isang mas matatag na pundasyon para sa susunod na henerasyon.
Ang viral na videong ito ni Marcos Sr. ay nagpapatunay lamang ng isang bagay: ang kasaysayan ay hindi kailanman patay. Ito ay patuloy na humihinga, nagmamasid, at minsan, bigla na lang susulpot upang ipaalala sa atin ang mga leksyong pilit nating kinalilimutan. Magugulat ka na lang kung paanong ang isang simpleng clip mula sa nakaraan ay kayang magpaluhod sa milyun-milyong Pilipinong nanonood, nag-iisip, at nagtatanong kung ano na nga ba ang nangyari sa ating pinakamamahal na Pilipinas. Handa na ba tayong harapin ang katotohanan at bumangon mula sa matagal nating pagkakalugmok? Nasa ating mga kamay ang huling desisyon.