Sa gitna ng tumitinding init ng politika sa Pilipinas, isang bagong isyu ang muling nagliyab at naghati sa opinyon ng publiko: ang pagbebenta ng bigas sa halagang Php20 kada kilo. Ang dating tila imposible at tinawag na “campaign promise” lamang ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. ay sinimulan na ang pilot testing sa rehiyon ng Visayas. Subalit, sa halip na pagdiriwang, isang matinding batikos ang sumalubong dito mula mismo sa ikalawang pangulo ng bansa, si Vice President Sara Duterte.
Sa isang serye ng mga pahayag, hindi nagmura ng salita ang Bise Presidente sa pagpuna sa kalidad ng murang bigas na inilalabas ng pamahalaan. Ayon kay VP Sara, may malalim siyang pagdududa kung ang nasabing bigas ay nararapat ba para sa konsumo ng tao. “Meron akong pagdududa na magbebenta sila ng Php20 per kilo na bigas pero hindi pang-tao, pang-hayop,” aniya sa isang panayam [00:00]. Dagdag pa niya, ang ganitong uri ng presyo ay madalas na inihahalintulad sa “lamaw” o pagkaing ibinibigay sa mga baboy, at mariin niyang iginiit na hindi mga hayop ang mga Pilipino [01:31].
Ang mga salitang ito ay mabilis na kumalat at umani ng samu’t saring reaksyon sa social media. Para kay VP Sara, ang hakbang na ito ay isa lamang “election promise” na ginagawa upang palakasin ang tsansa ng mga kandidato ng administrasyon sa darating na 2025 senatorial elections [01:59]. Tahasan niyang tinawag na “pambubudol” ang programang ito, lalo na’t ngayon lang ito naipatupad kung kailan malapit na ang halalan.
Hindi naman nagpa-api ang Department of Agriculture (DA) at ang National Food Authority (NFA) sa mga paratang na ito. Sa isang press briefing, ipinahayag ng mga opisyal ng DA ang kanilang matinding pagkadismaya at sakit ng loob sa naging pahayag ng Bise Presidente. “Medyo masakit yun at may pride din naman kami,” pahayag ng isang opisyal ng DA, na idiniing ginagawa nila ang lahat upang makapagbigay ng de-kalidad na bigas sa mga mamamayan [02:47].
Ipinaliwanag ng DA na ang bigas na ibinibenta sa halagang Php20 ay ang parehong bigas na kasalukuyang mabibili sa halagang Php33 sa mga Kadiwa stores at NFA outlets [11:04]. Ang pagkakaiba lamang ay ang malaking subsidya na ibinibigay ng pambansang pamahalaan sa pakikipagtulungan ng mga Local Government Units (LGUs). Binigyang-diin nila na ang bigas na ito ay nagmula sa mga lokal na magsasaka, kaya ang pagtawag dito na “pang-hayop” ay isang malaking insulto sa ating mga local farmers [11:21]. Upang patunayan ang kaligtasan nito, sinabi ng mga opisyal na sila mismo sa DA ay ito ang kinakain araw-araw upang masiguro ang kalidad bago ito makarating sa masa [03:38].
Napili ang Visayas bilang pilot area para sa programang ito dahil sa sapat na stock ng NFA sa nasabing lugar at ang mabilis na pakikipagtulungan ng mga lokal na pinuno gaya ni Governor Gwen Garcia ng Cebu [10:01]. Sa ilalim ng programang ito, ang bawat benepisyaryong pamilya ay maaaring bumili ng hanggang 10 kilo ng bigas kada linggo o 40 kilo kada buwan [04:56]. Layunin ng Pangulo na mapalawig ang programang ito sa buong bansa at mapanatili hanggang sa matapos ang kanyang termino sa 2028 [06:23].
Gayunpaman, hindi maiwasan ng publiko na magtanong: Bakit ngayon lang? Ayon sa Palasyo, hindi ito naging madali dahil kinailangan ang masusing pag-aaral sa logistics at budget allocation [12:36]. Itinanggi rin nila na may kinalaman ito sa bumababang approval ratings ng Pangulo o sa papalapit na eleksyon. Giit nila, matagal na itong pinaplano sa mga pribadong pagpupulong bago pa man lumabas ang anumang survey [14:07].
Nanawagan ang administrasyon sa mga lider ng bansa na iwasan ang “crab mentality” at huwag maging “anay sa lipunan” [09:38]. Sa halip na magbatikos, mas mabuti umanong magkaisa para sa ikabubuti ng mga Pilipinong nagugutom. Binigyang-babala rin nila ang publiko laban sa mga “fake news pedlers” na maaaring sumabotahe sa programa sa pamamagitan ng pagpapakita ng maling kalidad ng bigas [12:01].
Sa huli, ang usapin ng Php20 per kilo na bigas ay higit pa sa presyo ng bilihin; ito ay naging simbolo ng lumalalim na lamat sa pagitan ng mga dating magkaalyado. Habang ang gobyerno ay determinadong ituloy ang programa, ang mga kritiko naman ay mananatiling mapagmatyag. Sa gitna ng bangayang ito, ang tanging hiling ng ordinaryong Pilipino ay sapat, mura, at ligtas na pagkain sa kanilang hapag-kainan—politika man ito o tunay na malasakit.
Full video: