Sa mabilis na pag-ikot ng impormasyon sa ating mga screen, madalas na mas mabilis pang kumalat ang apoy ng tsismis kaysa sa malamig na katotohanan.
Nitong mga nakaraang araw, naging sentro ng usap-usapan sa iba’t ibang social media platforms ang isang nakakangilabot na balita:
isang aktibong miyembro ng QUADCOM (ang makapangyarihang lupon na nag-iimbestiga sa mga sensitibong isyu sa bansa) ang umano ay naputulan ng paa matapos ang isang malagim na aksidente.
Ang balitang ito, na nagmula sa mga pahayag ng vlogger na si Maharlika, ay agad na pinagpiyestahan ng mga netizens, lalo na ng mga taga-suporta ng nakaraang administrasyon, na mabilis na iniugnay ang pangyayari sa konsepto ng “karma.”
Ngunit bago tayo magpadala sa bugso ng damdamin at maniwala sa mga headline na tila kinuha sa isang pelikula, kailangang himayin ang bawat detalye ng kwento. Ayon sa mga kumalat na post mula sa “Broken News Public Profile,” ang nasabing opisyal ay nagtamo ng permanenteng pinsala sa katawan bilang “kabayaran” diumano sa mga ginagawa nito sa loob ng komite.
Binanggit pa ang pangalan ni Congressman Pimentel, isang kilalang mambabatas mula sa rehiyon ng Surigao na kilala rin sa kanyang hilig sa mga sasakyan at motor, bilang ang biktima ng nasabing trahedya.
Sa isang masusing pag-verify ng impormasyon, lumalabas na may bahid ng katotohanan ang panimula ng kwento ngunit ang konklusyon ay sadyang nilagyan ng “over-acting” na sangkap upang maging sensational.
Kinumpirma ng mga mapagkakatiwalaang source at mga taong malapit sa mambabatas na si Pimentel ay dumanas nga ng isang aksidente habang nakasakay sa kanyang motor.
Gayunpaman, malayo sa mga pinalalabas na “naputulan ng paa,” ang katotohanan ay nagtamo lamang ang opisyal ng mga gasgas at minor na sugat na karaniwang nakukuha sa maliliit na aberya sa kalsada. Ligtas ang mambabatas, nasa maayos na kaisipan, at higit sa lahat, buo pa rin ang kanyang katawan.
Ang insidenteng ito ay muling naglantad sa talamak na problema ng “fake news” sa Pilipinas. Ang paggamit sa mga personal na aksidente upang isulong ang isang politikal na naratibo ay hindi lamang kawalan ng respeto sa kapwa, kundi isang direktang pag-atake sa katotohanan.
Binatikos ng maraming tagamasid ang kredibilidad ni Maharlika, na sa mahabang panahon ay naging boses ng mga kontrobersyal na balita na madalas ay walang sapat na ebidensya o basehan. Sa sampung pahayag na inilalabas ng mga ganitong uri ng vloggers, madalas na halos lahat ay gawa-gawa lamang o sadyang pinilipit upang paboran ang isang panig.
Hindi ito ang unang pagkakataon na gumamit ng ganitong taktika ang mga propagandista. Mula sa mga maling ulat tungkol sa mga raid na hindi naman nangyari hanggang sa mga balita ng pagkakasakit o pagkamatay ng mga kritiko ng gobyerno, tila naging libangan na ng ilang grupo ang pagpapakalat ng takot at kalituhan.
Ang pag-uugnay sa pagkamatay ng ibang miyembro ng QUADCOM, tulad ni Congressman Akop, sa mga bagong tsismis na ito ay isang desperadong hakbang upang palitawin na may sumpa o masamang kapalaran ang mga taong tumitindig para sa hustisya at katotohanan.
Sa huli, ang aral ng kwentong ito ay malinaw: huwag maging biktima ng digital na panlilinlang. Sa panahon kung saan ang bawat isa ay maaaring maging “reporter” gamit ang kanilang cellphone, ang responsibilidad ng pag-verify ay nasa kamay nating mga mambabasa.
Ang mga gasgas sa balat ni Pimentel ay madaling maghihilom, ngunit ang sugat na idinudulot ng fake news sa ating lipunan ay mas malalim at mas mahirap gamutin. Ang pagiging mapanuri at ang paghahanap ng tunay na “resibo” bago mag-share ay ang ating tanging panangga laban sa mga taong ang tanging layunin ay maghasik ng kaguluhan at maling impormasyon sa ating bansa.